ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
326
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
فتنهاى برانگيزاند تقويت شده باشد و آنجا را مقر خود ساخت و بلاد پيوسته بدان منطقه را مانند سبته و طنجه و سلا و غيرها را تصرف كرد و سپاهيانش افزون گرديدند . گروهى از قبيله لمتونه و غيرهم بيرون شدند و در اين هنگام بود كه لئام ( نقاب ويژه ) خود را تنگتر به بستند . آنها پيش از آنكه بمتصرفاتى دستيابى پيدا كنند . در صحرا بسبب گرمى و سردى هوا چنان كه اعراب ميكنند متلثم بودند و اكثر براى پوشش رنگ سبزهء سير و تندى كه داشتند و همين كه موفق به تصرف بلاد شدند لئام را تنگتر به بستند . و گفته شده است كه سبب « لئام » آنها اين بود كه طايفهاى از لمتونه به قصد تاخت بر دشمن بيرون شدند . دشمن بمخالفت آنها و بخانههاى آنها روى نهاد . در خانههايشان جز مردان سالخورده و جوانان نو سال و زنان كسى نبود . و سالخوردگان همين كه محققا دانستند كه دشمن است كه رو به آنها نهاده زنان را دستور دادند ، لباس مردان بپوشند و روى تنگ ، جز چشمان خود بپوشانند تا شناخته نشوند و سلاح بپوشند زنان اين دستور را اجراء كردند ، سالخوردگان پيش افتادند و نوجوانان بدنبال آنها و زنان گرداگرد خانهها بگرفتند همين كه دشمن بر آنها مشرف گرديد . گروهى بسيار در برابر خود بديد و گمان كرد مردان هستند و گفت : اينها از حرمهاى خود تا سر حد مرگ جنگ ميكنند . بهتر آنكه ستوران و گوسپندان بگيريم و برويم ، اگر بدنبال ما آمدند در بيرون از حريم آنها ميجنگيم . در اثناء آنكه سرگرم جمعآورى ستوران و گله و رمه از چراگاهها بودند . مردان آن ناحيه از راه رسيدند و دشمن بين آنها و زنان ( مسلح ) قرار گرفت . و از دشمن كشتارى بزرگ كردند . و كسانى را كه زنان كشتند بيشتر بودند . و از آن زمان « لئام » را سنتى قرار دادند كه ملازم زندگىشان بود . و پير از جوان شناخته نشود و شب و روز آن را از خود بدور نميكنند و آنچه دربارهء « لئام » گفته شده اينست : « قوم لهم درك العلى فى حمير * و ان انتموا صنهاجة فهم هم »